Cây hàng xóm vươn sang đất nhà mình, có được hái quả không?

Tóm tắt tình huống

Một gia đình có nhà liền kề với hàng xóm, trong đó phía nhà bên cạnh có trồng một cây ăn quả lớn, phần lớn cành cây cùng quả lại vươn sang phía sân nhà bên kia, thậm chí số quả mọc ở phần cành này chiếm tỷ lệ đáng kể, từ đó phát sinh thắc mắc liệu người đang sử dụng phần đất bị cây vươn sang có quyền tự hái quả hay không, hay nếu tự ý thu hoạch có thể phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm pháp luật.

Cành cây vươn sang đất nhà bên cạnh thì pháp luật quy định thế nào?

Theo khoản 2 Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015, người sử dụng đất chỉ được trồng cây trong phạm vi đất thuộc quyền sử dụng của mình và theo ranh giới đã được xác định, nếu rễ cây hoặc cành cây vượt quá ranh giới thì chủ sở hữu cây có trách nhiệm cắt, tỉa phần vượt quá, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.

Điều này có nghĩa nếu cây của hàng xóm vươn sang phần đất nhà bạn thì về nguyên tắc, bạn có quyền yêu cầu họ:

• Cắt tỉa cành cây
• Xử lý phần rễ hoặc tán cây gây ảnh hưởng
• Chấm dứt việc lấn sang không gian sử dụng hợp pháp của bạn

Quả mọc bên sân nhà mình có được tự hái không?

Câu trả lời phụ thuộc vào nguồn gốc và tính chất của cây.

Pháp luật Việt Nam hiện chưa có quy định riêng rằng quả mọc sang đất ai thì mặc nhiên thuộc về người đó.

Nếu cây đó là tài sản riêng của hàng xóm và không phải cây được trồng làm mốc giới chung thì phần quả trên cây vẫn được xem là hoa lợi của chủ sở hữu cây.

Theo Điều 109 Bộ luật Dân sự 2015, hoa lợi là sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại, do đó quyền sở hữu quả thông thường vẫn thuộc về chủ sở hữu cây.

Trong trường hợp này, bạn không có quyền tự ý hái quả chỉ vì cành cây vươn sang sân nhà mình.

Trường hợp nào được chia quả?

Theo Điều 176 Bộ luật Dân sự 2015, nếu cây được xác định là cây mốc giới chung giữa hai bất động sản thì hoa lợi từ cây có thể được chia đều cho các bên, trừ khi có thỏa thuận khác.

Nói cách khác, nếu cây được hai gia đình xác định là cây ranh giới hoặc cây chung thì bạn có thể có quyền hưởng một phần hoa lợi.

Nếu hàng xóm không chịu cắt tỉa thì phải làm gì?

Nếu cành cây gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc sử dụng đất mà chủ cây không xử lý, bạn có thể:

• Trao đổi trực tiếp để yêu cầu cắt tỉa
• Gửi phản ánh đến UBND cấp xã nếu phát sinh tranh chấp
• Thuê người cắt tỉa phần vượt ranh giới nếu có căn cứ pháp lý rõ ràng và yêu cầu bên kia chịu chi phí trong trường hợp phát sinh thiệt hại theo quy định dân sự

Kết luận

Nếu cây ăn quả là tài sản riêng của hàng xóm thì dù cành và quả có vươn sang phần đất nhà bạn, bạn cũng không mặc nhiên có quyền tự ý hái quả, thay vào đó bạn có quyền yêu cầu chủ cây cắt tỉa phần vượt quá ranh giới, chỉ trong trường hợp cây là mốc giới chung giữa hai bất động sản thì hoa lợi mới có thể được chia theo thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật.