Con mới một tuổi, cha có được quyền nuôi khi ly hôn?

Tóm tắt tình huống

Một người chồng đang làm thủ tục ly hôn và có nguyện vọng trực tiếp nuôi con mới hơn một tuổi, tuy nhiên nhiều người xung quanh cho rằng con còn quá nhỏ nên khi ly hôn chắc chắn sẽ được giao cho mẹ, trong khi thực tế người chồng có công việc ổn định, thu nhập tốt và thường xuyên trực tiếp chăm sóc con, còn người vợ sau khi sinh đã nghỉ việc và nhiều lần để con cho người giúp việc hoặc ông bà chăm sóc để đi chơi hoặc đi du lịch, từ đó phát sinh băn khoăn liệu người cha có cơ hội được giao quyền nuôi con nhỏ hay không.

Con dưới 36 tháng tuổi có bắt buộc giao cho mẹ không?

Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, con dưới 36 tháng tuổi về nguyên tắc được ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.

Tuy nhiên, quy định này không có nghĩa trong mọi trường hợp người mẹ chắc chắn được quyền nuôi con.

Pháp luật vẫn mở ra ngoại lệ nếu:

• Người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp chăm sóc con
• Người mẹ không đảm bảo môi trường sống phù hợp cho trẻ
• Việc giao con cho cha sẽ tốt hơn cho quyền lợi của trẻ

Như vậy, người cha hoàn toàn vẫn có quyền yêu cầu tòa án giao con cho mình trực tiếp nuôi dưỡng.

Tòa án căn cứ vào đâu để quyết định quyền nuôi con?

Khi giải quyết tranh chấp nuôi con, Tòa án nhân dân không chỉ nhìn vào độ tuổi của trẻ mà sẽ xem xét toàn diện nhiều yếu tố như:

• Thu nhập và công việc ổn định
• Thời gian chăm sóc thực tế dành cho con
• Điều kiện nhà ở, sinh hoạt và học tập
• Tình cảm gắn bó giữa con và cha hoặc mẹ
• Nhân cách, lối sống và trách nhiệm của mỗi bên

Mục tiêu cao nhất là đảm bảo lợi ích tốt nhất cho trẻ.

Khi nào người cha có thể được giao nuôi con dưới 36 tháng tuổi?

Người cha có thể được giao nuôi con nếu chứng minh được người mẹ:

• Thiếu trách nhiệm trong việc chăm sóc con
• Thường xuyên bỏ bê hoặc giao con cho người khác chăm sóc
• Không có thu nhập hoặc điều kiện sống không ổn định
• Có lối sống ảnh hưởng đến môi trường phát triển của trẻ

Ngoài ra, nếu người cha chứng minh được bản thân:

• Có điều kiện kinh tế tốt
• Có kế hoạch chăm sóc con cụ thể
• Có thời gian trực tiếp nuôi dưỡng

Thì tòa án hoàn toàn có thể xem xét giao con cho cha.

Thực tế đã có nhiều vụ cha được quyền nuôi con nhỏ

Trong thực tiễn xét xử, đã có nhiều bản án và án lệ ghi nhận việc giao con dưới 36 tháng tuổi cho người cha khi điều đó phù hợp với lợi ích của trẻ.

Đáng chú ý, Án lệ số 54/2022/AL đã công nhận trường hợp người cha được trực tiếp nuôi con mới vài tháng tuổi khi chứng minh được người mẹ không thực hiện tốt trách nhiệm chăm sóc con.

Điều này cho thấy yếu tố quyết định không nằm ở giới tính của cha hay mẹ mà nằm ở khả năng chăm sóc thực tế.

Người cha cần chuẩn bị gì nếu muốn giành quyền nuôi con?

Nếu muốn được giao quyền nuôi con, người cha nên chuẩn bị:

• Hợp đồng lao động, sao kê lương, chứng minh thu nhập
• Giấy tờ về chỗ ở ổn định
• Hình ảnh, tin nhắn hoặc chứng cứ thể hiện quá trình chăm sóc con
• Chứng cứ chứng minh người mẹ không đảm bảo điều kiện nuôi dưỡng nếu có

Càng có nhiều tài liệu khách quan thì khả năng bảo vệ quyền lợi trước tòa càng cao.

Kết luận

Con dưới 36 tháng tuổi khi ly hôn được pháp luật ưu tiên giao cho mẹ, tuy nhiên điều đó không có nghĩa người cha không có cơ hội nuôi con, nếu chứng minh được mình có điều kiện chăm sóc tốt hơn và người mẹ không đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho trẻ thì tòa án vẫn có thể giao quyền nuôi con cho người cha theo đúng quy định pháp luật.