Siết tiêu chuẩn khí thải ô tô từ 1/3: Chủ xe cần lưu ý gì?

Từ ngày 1/3/2026, Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg về lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải mới đối với ô tô chính thức có hiệu lực. Việc phân hạng phương tiện theo năm sản xuất và siết chặt yêu cầu kỹ thuật khiến nhiều chủ xe chủ động đưa phương tiện đi bảo dưỡng nhằm tránh bị “đánh trượt” khi đăng kiểm.

Phân hạng khí thải theo tuổi xe

Theo quy định mới, tiêu chuẩn khí thải được áp dụng theo nhóm năm sản xuất:

Xe sản xuất trước năm 1999: áp dụng mức 1

Xe sản xuất từ 1999 – 2016: áp dụng mức 2

Xe sản xuất từ 2017 – 2021: áp dụng mức 3

Xe sản xuất từ năm 2022: áp dụng mức 4 từ 1/3/2026 và nâng lên mức 5 từ năm 2032

Đáng chú ý, tại Hà Nội và TP.HCM, lộ trình sẽ nghiêm ngặt hơn. Từ năm 2027, xe sản xuất giai đoạn 2017–2021 phải đạt mức 4; xe từ 2022 phải đạt mức 5 từ năm 2028. Từ năm 2029, mọi ô tô lưu thông tại hai đô thị này phải đạt tối thiểu mức 2 trở lên.

Việc phân tầng tiêu chuẩn thay cho cách đánh giá “đạt” hoặc “không đạt” trước đây đòi hỏi hệ thống đăng kiểm phải cập nhật phương thức quản lý, đồng thời tem kiểm định cũng thể hiện rõ mức đạt chuẩn của từng phương tiện.

Bảo dưỡng – yếu tố quyết định

Theo các chuyên gia đăng kiểm, bản chất của việc siết tiêu chuẩn khí thải không nhằm tạo thêm gánh nặng, mà buộc chủ xe tuân thủ quy trình bảo dưỡng đúng khuyến cáo của nhà sản xuất.

Khi động cơ không được bảo dưỡng định kỳ, quá trình đốt cháy nhiên liệu kém hiệu quả sẽ làm gia tăng khí CO và HC, dẫn đến nguy cơ không đạt chuẩn khí thải. Đặc biệt, các xe tải, xe khách hoạt động với cường độ cao nếu không được chăm sóc đúng cách sẽ dễ bị “trượt” hơn.

Để tăng khả năng đạt kiểm định, chủ xe nên thực hiện các bước cơ bản:

Thay dầu động cơ và kiểm tra nước làm mát

Thay lọc gió nếu bẩn

Vệ sinh kim phun và buồng đốt

Kiểm tra bộ chuyển đổi xúc tác và cảm biến oxy

Làm sạch hệ thống ống xả

Nếu không đạt chuẩn khí thải, xe buộc phải sửa chữa và quay lại kiểm định, gây tốn thời gian và chi phí phát sinh.

74 triệu xe máy cũng trong lộ trình

Lộ trình kiểm soát khí thải không chỉ áp dụng với ô tô. Theo thống kê, Việt Nam hiện có hơn 6,3 triệu ô tô và khoảng 74,3 triệu xe máy lưu hành – đây là nguồn phát thải lớn tại các đô thị.

Từ ngày 1/7/2026, tiêu chuẩn khí thải đối với xe máy sản xuất mới sẽ nâng lên mức Euro 4. Theo đề xuất, xe máy tại Hà Nội và TP.HCM sẽ bắt đầu kiểm định khí thải từ tháng 7/2027; đến năm 2028 phải đạt mức 2, với khí CO không vượt 4,5% và HC không vượt 1.200 ppm.

Các đô thị lớn như Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế dự kiến triển khai muộn hơn từ tháng 7/2028.

Tác động lâu dài

Theo các chuyên gia môi trường, việc nâng chuẩn khí thải không chỉ nhằm siết chặt công tác đăng kiểm mà còn hướng tới thay đổi hành vi sử dụng phương tiện. Khi tiêu chuẩn cao hơn, chủ xe buộc phải quan tâm nhiều hơn đến bảo dưỡng định kỳ, chất lượng nhiên liệu và hệ thống xử lý khí thải.

Trong bối cảnh ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn ngày càng gia tăng, việc phân vùng áp dụng tiêu chuẩn cao hơn tại Hà Nội và TP.HCM được xem là bước đi chuẩn bị cho các chính sách môi trường mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Với “giờ G” đã đến, các trung tâm đăng kiểm khuyến cáo chủ phương tiện chủ động kiểm tra và bảo dưỡng xe trước khi đưa đi kiểm định. Việc duy trì hệ thống động cơ và xử lý khí thải đúng tiêu chuẩn không chỉ giúp vượt qua đăng kiểm, mà còn góp phần giảm tiêu hao nhiên liệu và kéo dài tuổi thọ phương tiện.