Không được công ty cho giữ hợp đồng lao động, tôi có rủi ro gì?

Tóm tắt tình huống

Người lao động thử việc 2 tháng, đến tháng 3/2025 được công ty ký hợp đồng lao động có thời hạn 2 năm. Hợp đồng được lập thành 2 bản, người lao động đã ký đầy đủ nhưng cả hai bản đều do công ty giữ, người lao động không được nhận bản chính nào. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn đăng ký và đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, thể hiện trên ứng dụng VssID. Điều này khiến người lao động băn khoăn: việc không giữ bản chính hợp đồng lao động có ảnh hưởng gì đến quyền lợi không, và có nên yêu cầu công ty trả lại một bản hợp đồng hay không?

1. Pháp luật quy định thế nào về việc giữ hợp đồng lao động?

Theo Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động phải:

Được giao kết bằng văn bản (trừ trường hợp đặc biệt);

Lập thành 02 bản;

Người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản.

Quy định này nhằm bảo đảm sự minh bạch và bình đẳng giữa các bên trong quan hệ lao động. Việc doanh nghiệp giữ cả hai bản hợp đồng, không giao cho người lao động một bản, là không đúng quy định pháp luật, dù trên thực tế người lao động vẫn đang làm việc và được đóng BHXH.

2. Không giữ hợp đồng lao động, người lao động gặp rủi ro gì?

Việc không có bản chính hợp đồng lao động có thể dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý, đặc biệt trong các tình huống phát sinh tranh chấp, cụ thể:

a) Khó chứng minh quyền và nghĩa vụ

Hợp đồng lao động là căn cứ quan trọng để xác định:

Mức lương, phụ cấp;

Chức danh, công việc phải làm;

Thời hạn hợp đồng;

Điều kiện chấm dứt hợp đồng, bồi thường, kỷ luật…

Nếu không giữ hợp đồng, người lao động khó chứng minh nội dung đã thỏa thuận, nhất là khi doanh nghiệp viện dẫn các điều khoản bất lợi.

b) Bất lợi khi xảy ra tranh chấp

Khi tranh chấp lao động xảy ra (đơn phương chấm dứt hợp đồng, nợ lương, kỷ luật sa thải…), hợp đồng lao động là chứng cứ cốt lõi. Trường hợp người lao động không có hợp đồng trong tay, việc bảo vệ quyền lợi trước hòa giải viên, tòa án hoặc cơ quan quản lý lao động sẽ gặp nhiều khó khăn.

c) Nguy cơ bị thay đổi nội dung hợp đồng

Trong thực tế, đã có trường hợp doanh nghiệp giữ hợp đồng và chỉnh sửa, thay thế bản lưu, khiến nội dung không còn đúng với thỏa thuận ban đầu. Người lao động không có bản đối chiếu sẽ rơi vào thế bị động.

3. Việc đã được đóng BHXH có thay thế hợp đồng lao động không?

Câu trả lời là không.

Việc doanh nghiệp đóng BHXH đầy đủ cho người lao động:

Chỉ chứng minh quan hệ lao động đang tồn tại;

Không thay thế giá trị pháp lý của hợp đồng lao động bằng văn bản.

BHXH không phản ánh đầy đủ các điều khoản quan trọng như tiền lương thỏa thuận, điều kiện làm việc, quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng hay trách nhiệm bồi thường.

4. Người lao động nên làm gì trong trường hợp này?

Trong tình huống doanh nghiệp giữ cả hai bản hợp đồng, người lao động nên:

Bước 1: Yêu cầu nhận lại 01 bản hợp đồng

Trao đổi trực tiếp với Phòng Hành chính – Nhân sự, viện dẫn rõ quy định pháp luật, đề nghị trả lại một bản hợp đồng đã ký.

Bước 2: Yêu cầu trả lời bằng văn bản nếu bị từ chối

Nếu công ty không đồng ý, người lao động nên yêu cầu trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do không giao hợp đồng.

Bước 3: Nhờ tổ chức hỗ trợ

Trường hợp doanh nghiệp cố tình không khắc phục, người lao động có thể:

Liên hệ Công đoàn cơ sở (nếu có);

Phản ánh đến cơ quan quản lý lao động cấp huyện/xã để được hỗ trợ bảo vệ quyền lợi.

5. Giữ hợp đồng lao động quan trọng như thế nào?

Hợp đồng lao động không chỉ là “giấy tờ hành chính” mà là cơ sở pháp lý quan trọng nhất xác định mối quan hệ lao động. Việc người lao động giữ một bản hợp đồng giúp:

Hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình;

Chủ động phòng ngừa rủi ro;

Có chứng cứ vững chắc khi xảy ra tranh chấp.

Kết luận

Việc công ty giữ cả hai bản hợp đồng lao động là không đúng quy định pháp luật, dù người lao động vẫn được đóng BHXH đầy đủ. Người lao động nên yêu cầu được giữ một bản chính hợp đồng để bảo đảm quyền lợi của mình. Trong quan hệ lao động, sự chủ động và đầy đủ giấy tờ pháp lý là yếu tố then chốt giúp người lao động tránh rủi ro và bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả.