Phải làm gì khi phát hiện nuôi con không cùng huyết thống?

Tóm tắt tình huống

Một người đàn ông đã ly hôn nhiều năm, có hai con chung với vợ cũ và mỗi bên trực tiếp nuôi một người con theo thỏa thuận khi ly hôn. Trong quá trình thăm nom, chăm sóc và tự nguyện chu cấp cho con gái út, người cha nhận thấy nhiều dấu hiệu bất thường nên tiến hành giám định ADN và phát hiện đứa trẻ không cùng huyết thống với mình. Dù không bị tòa án buộc cấp dưỡng, người đàn ông vẫn nuôi dưỡng con với trách nhiệm của người cha. Sau khi biết sự thật, anh rơi vào trạng thái sốc tâm lý và không biết nên xử lý thế nào, có thể yêu cầu chấm dứt nghĩa vụ hay đòi lại khoản tiền đã nuôi con hay không.

Về nguyên tắc xác định quan hệ cha – con

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc trong thời hạn nhất định sau khi hôn nhân chấm dứt thì mặc nhiên được coi là con chung của vợ chồng. Đây là nguyên tắc nhằm bảo đảm sự ổn định về mặt pháp lý và quyền lợi của trẻ em.

Tuy nhiên, trong trường hợp cha hoặc mẹ không thừa nhận con thì pháp luật cho phép yêu cầu tòa án xác định lại quan hệ cha – con trên cơ sở chứng cứ. Giám định ADN là chứng cứ quan trọng và thường mang tính quyết định trong các vụ việc này.

Như vậy, việc người cha phát hiện con không cùng huyết thống không tự động làm chấm dứt quan hệ pháp lý cha – con. Muốn thay đổi tình trạng pháp lý, người cha cần thực hiện thủ tục “không công nhận quan hệ cha – con” tại tòa án có thẩm quyền.

Có thể ngừng cấp dưỡng, chăm sóc con hay không?

Về mặt pháp lý, nghĩa vụ cấp dưỡng chỉ phát sinh khi có quan hệ cha – con hợp pháp hoặc theo quyết định của tòa án. Trong tình huống nêu trên, người cha không bị tòa án buộc cấp dưỡng nhưng đã tự nguyện thực hiện nghĩa vụ này vì tin rằng đứa trẻ là con ruột.

Khi đã có căn cứ rõ ràng chứng minh không tồn tại quan hệ huyết thống, người cha có thể chấm dứt việc cấp dưỡng và chăm sóc với tư cách pháp lý của người cha, đồng thời làm thủ tục yêu cầu tòa án không công nhận quan hệ cha – con. Trước khi có phán quyết của tòa án, trên thực tế, quan hệ pháp lý vẫn chưa bị xóa bỏ hoàn toàn, nên việc xử lý cần thận trọng để tránh tranh chấp phát sinh.

Có được đòi lại tiền nuôi dưỡng đã chi trả hay không?

Hiện nay, pháp luật không có quy định cụ thể cho phép đòi lại các khoản tiền cấp dưỡng hoặc chi phí nuôi con đã chi trả trong trường hợp người nuôi con phát hiện không có quan hệ huyết thống. Đặc biệt, khi các khoản tiền này được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, không có sự ép buộc hoặc phán quyết của tòa án.

Do đó, việc yêu cầu hoàn trả trực tiếp tiền nuôi dưỡng là rất khó được chấp nhận. Tuy nhiên, người cha vẫn có quyền khởi kiện vợ cũ để yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nếu chứng minh được mình bị xâm phạm về tài sản, danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín do hành vi gian dối trong quan hệ hôn nhân.

Khởi kiện bồi thường thiệt hại – có nên hay không?

Pháp luật dân sự cho phép cá nhân yêu cầu bồi thường khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Trong trường hợp này, thiệt hại không chỉ dừng ở yếu tố tài chính mà còn bao gồm tổn thất tinh thần, danh dự và niềm tin bị xâm hại.

Tuy nhiên, việc khởi kiện hay không là quyền lựa chọn của người bị ảnh hưởng. Trên thực tế, đây là dạng tranh chấp nhạy cảm, có thể kéo dài và gây tác động tiêu cực đến tâm lý của các bên, đặc biệt là đứa trẻ. Vì vậy, trước khi khởi kiện, người trong cuộc nên cân nhắc kỹ giữa lợi ích pháp lý, yếu tố đạo đức và hệ quả lâu dài.

Lời khuyên thực tiễn

Khi phát hiện nuôi con không cùng huyết thống, người cha nên bình tĩnh, thu thập đầy đủ chứng cứ hợp pháp và ưu tiên giải quyết theo con đường pháp lý chính thức thông qua tòa án. Đồng thời, cần cân nhắc yếu tố nhân văn, tránh những hành động bộc phát có thể gây tổn thương sâu sắc cho trẻ em – đối tượng yếu thế nhất trong câu chuyện này.

Việc xử lý đúng trình tự pháp luật sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người bị lừa dối, đồng thời hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh về sau.