Đóng bảo hiểm không đủ lương có bị thiệt lương hưu không? Giải đáp chi tiết

Thực trạng phổ biến: Đóng bảo hiểm thấp hơn lương thực nhận

Hiện nay, nhiều người lao động làm việc tại các doanh nghiệp đang rơi vào tình trạng đóng bảo hiểm xã hội không đúng với thu nhập thực tế. Mức lương thực nhận có thể cao, nhưng doanh nghiệp chỉ đăng ký đóng bảo hiểm trên một phần thấp hơn.

Ban đầu, nhiều người không để ý vì vẫn được tham gia bảo hiểm đầy đủ. Tuy nhiên, về lâu dài, việc đóng bảo hiểm không đủ lương sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, đặc biệt là lương hưu.

Lương hưu được tính như thế nào theo quy định mới?

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lương hưu của người lao động được tính dựa trên hai yếu tố chính:

Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội
Thời gian tham gia bảo hiểm xã hội

Điều này có nghĩa, nếu người lao động đóng bảo hiểm trên mức lương thấp hơn thực tế thì mức bình quân tiền lương sẽ giảm, kéo theo lương hưu nhận được cũng thấp hơn.

Đóng bảo hiểm không đủ lương thiệt bao nhiêu?

Có thể thấy rõ sự chênh lệch qua ví dụ sau:

Hai người lao động cùng làm việc 30 năm và đều đủ điều kiện hưởng mức lương hưu tối đa 75%. Cả hai có mức thu nhập thực tế là 14 triệu đồng/tháng, nhưng:

• Người A đóng bảo hiểm trên mức 8 triệu đồng
• Người B đóng bảo hiểm trên mức 14 triệu đồng

Khi nghỉ hưu:

• Người A nhận lương hưu: 75% x 8 triệu = 6 triệu đồng/tháng
• Người B nhận lương hưu: 75% x 14 triệu = 10,5 triệu đồng/tháng

Như vậy, người đóng bảo hiểm không đủ lương sẽ bị giảm đáng kể thu nhập khi về hưu, dù thu nhập thực tế trong thời gian làm việc là như nhau.

Không chỉ lương hưu, nhiều quyền lợi khác cũng bị ảnh hưởng

Việc đóng bảo hiểm xã hội không đúng mức lương thực tế không chỉ ảnh hưởng đến lương hưu mà còn kéo theo nhiều thiệt thòi khác:

• Chế độ ốm đau: mức hưởng thấp hơn
• Chế độ thai sản: tiền trợ cấp giảm
• Bảo hiểm xã hội một lần: nhận ít hơn
• Trợ cấp thất nghiệp: tính theo mức lương đóng bảo hiểm

Như vậy, mọi chế độ bảo hiểm xã hội đều phụ thuộc vào mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm.

Doanh nghiệp có được đóng bảo hiểm thấp hơn lương thực tế không?

Theo quy định, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:

• Mức lương theo công việc hoặc chức danh
• Phụ cấp lương
• Các khoản bổ sung khác được trả thường xuyên

Do đó, doanh nghiệp không được phép tùy ý giảm mức lương đóng bảo hiểm nếu các khoản thu nhập này mang tính ổn định và thường xuyên.

Việc đóng bảo hiểm không đúng quy định có thể khiến doanh nghiệp bị xử phạt và truy thu phần còn thiếu.

Người lao động cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Để tránh bị thiệt thòi về lâu dài, người lao động nên:

• Kiểm tra mức lương đóng bảo hiểm trên hệ thống bảo hiểm xã hội
• Trao đổi trực tiếp với doanh nghiệp để yêu cầu đóng đúng quy định
• Lưu giữ hợp đồng lao động và bảng lương làm căn cứ đối chiếu
• Khi cần thiết, có thể phản ánh đến cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc thanh tra lao động

Việc chủ động kiểm soát quyền lợi sẽ giúp người lao động tránh mất mát lớn khi nghỉ hưu.

Kết luận

Đóng bảo hiểm không đủ lương là tình trạng khá phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Lương hưu và các chế độ bảo hiểm xã hội đều được tính dựa trên mức lương đóng, nên việc đóng thấp sẽ dẫn đến hưởng thấp.

Người lao động cần hiểu rõ quy định và chủ động yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ để đảm bảo quyền lợi lâu dài.