Đất chưa chia thừa kế, con tự ý làm sổ đỏ đứng tên riêng: Tòa yêu cầu thu hồi giấy chứng nhận

Một vụ tranh chấp thừa kế đất đai tại tỉnh Đồng Tháp đang thu hút sự quan tâm khi người con trai duy nhất trong gia đình bị xác định đã tự ý làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đứng tên riêng, dù tài sản chưa được phân chia thừa kế. Vụ việc không chỉ làm phát sinh mâu thuẫn gia đình mà còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến thủ tục khai nhận di sản và tính hợp pháp của việc cấp giấy chứng nhận.

Tài sản chung chưa chia phát sinh tranh chấp

Theo nội dung vụ án, ông T. và bà S. là vợ chồng hợp pháp, có bảy người con và trong thời gian chung sống đã tạo lập khối tài sản chung là hơn 18.000 m² đất, được cấp sổ đỏ đứng tên ông T. từ năm 1992.

Sau khi ông T. qua đời năm 2001 mà không để lại di chúc, người con trai là ông H. tiếp tục quản lý toàn bộ diện tích đất. Trong nhiều năm, việc quản lý này không bị phản đối do các thành viên khác tin tưởng và cho rằng tài sản vẫn thuộc sở hữu chung của gia đình.

Tuy nhiên, đến năm 2022, bà S. và các con phát hiện ông H. đã làm thủ tục sang tên toàn bộ diện tích đất mà không có sự đồng ý của các đồng thừa kế. Sự việc nhanh chóng dẫn đến tranh chấp và được đưa ra tòa án để giải quyết.

Tự ý kê khai, chuyển nhượng và thế chấp

Theo trình bày của bị đơn, sau khi cha mất, ông H. cho rằng mình được thừa kế toàn bộ nên đã tiến hành cấp đổi thành hai thửa đất. Năm 2016, ông chuyển nhượng một phần diện tích hơn 8.000 m² cho người khác và thế chấp phần còn lại tại ngân hàng để vay vốn.

Trong khi đó, phía nguyên đơn cho rằng không hề ký văn bản đồng ý cho ông H. làm thủ tục thừa kế, đồng thời khẳng định việc tự ý kê khai là trái quy định vì di sản chưa được phân chia hợp pháp.

Tòa án xác định cấp sổ đỏ không đúng quy định

Tại bản án sơ thẩm, tòa án chấp nhận yêu cầu chia tài sản chung và chia thừa kế, xác định diện tích đất là tài sản chung của vợ chồng và phải được chia theo quy định pháp luật cho các đồng thừa kế.

Tòa cũng tuyên vô hiệu một phần hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, buộc các bên hoàn trả những gì đã nhận, đồng thời ghi nhận nghĩa vụ trả nợ đối với khoản vay ngân hàng có thế chấp bằng quyền sử dụng đất.

Ở cấp phúc thẩm, tòa án nhận định không có căn cứ chứng minh việc người cha cho riêng đất cho ông H., cũng như không có sự thống nhất của các đồng thừa kế trong việc kê khai quyền sử dụng đất. Vì vậy, tòa đề nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi sổ đỏ đã cấp cho ông H. để cấp lại theo đúng quy định.

Bài học pháp lý từ vụ việc

Vụ án cho thấy, khi người để lại di sản qua đời mà không có di chúc, tài sản sẽ được chia theo pháp luật và việc quản lý tài sản không đồng nghĩa với quyền sở hữu riêng. Mọi thủ tục đăng ký biến động đất đai liên quan đến di sản phải có sự đồng ý của tất cả những người thừa kế hợp pháp.

Việc tự ý làm sổ đỏ, chuyển nhượng hoặc thế chấp khi chưa hoàn tất thủ tục thừa kế có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng như bị thu hồi giấy chứng nhận, hợp đồng bị tuyên vô hiệu và phát sinh nghĩa vụ bồi thường.

Các chuyên gia khuyến nghị, trong trường hợp có di sản thừa kế là bất động sản, các thành viên gia đình nên thực hiện thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản tại cơ quan công chứng và đăng ký biến động đúng quy định để tránh tranh chấp kéo dài.