Đất bị hàng xóm tự ý trồng cây, chủ đất có được chặt bỏ?

Tóm tắt tình huống

Một người mua đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ nhiều năm trước nhưng do phải ra nước ngoài gấp nên chưa sử dụng, sau khi trở về thì phát hiện trên mảnh đất của mình đã bị người dân sống gần đó tự ý trồng gần 100 cây ăn quả, khi yêu cầu dọn dẹp và trả lại hiện trạng đất thì những người này không đồng ý, thậm chí còn tuyên bố sẽ kiện ngược nếu chủ đất tự chặt bỏ số cây trên, từ đó phát sinh câu hỏi liệu chủ đất có quyền tự xử lý số cây này hay phải thực hiện thủ tục pháp lý khác.

Người khác tự ý trồng cây trên đất của mình có vi phạm pháp luật không?

Câu trả lời là có.

Theo Điều 166 Luật Đất đai 2013, người sử dụng đất hợp pháp có đầy đủ quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt đối với phần đất thuộc quyền sử dụng của mình.

Nếu người khác không được sự đồng ý của chủ đất mà vẫn:

• Trồng cây
• Cải tạo đất
• Chiếm dụng để sử dụng riêng

Thì hành vi này có thể bị xem là xâm phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của người khác.

Chủ đất hoàn toàn có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và khôi phục lại hiện trạng ban đầu.

Chủ đất có được tự chặt bỏ số cây đó không?

Nhiều người cho rằng đất là của mình thì có quyền tự xử lý mọi thứ trên đất, tuy nhiên thực tế pháp luật không đơn giản như vậy.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, cây trồng vẫn được xem là tài sản của người đã trồng ra, dù việc trồng trên đất người khác là trái pháp luật.

Điều đó có nghĩa chủ đất không nên tự ý:

• Chặt phá toàn bộ cây
• Tiêu hủy tài sản của bên kia
• Tự xử lý bằng biện pháp gây thiệt hại

Nếu tự ý phá bỏ, trong một số trường hợp có thể phát sinh tranh chấp dân sự hoặc bị yêu cầu bồi thường nếu không thực hiện đúng trình tự pháp luật.

Chủ đất nên xử lý thế nào để đúng luật?

Bước 1: Làm việc trực tiếp với người trồng cây

Chủ đất nên thông báo rõ:

• Mình là chủ sử dụng hợp pháp
• Yêu cầu thu hoạch hoặc di dời cây trong thời hạn hợp lý
• Lập văn bản hoặc ghi nhận việc yêu cầu để làm chứng cứ sau này

Bước 2: Yêu cầu chính quyền địa phương can thiệp

Nếu bên kia không hợp tác, chủ đất có thể gửi đơn đến:

• UBND cấp xã
• Cơ quan địa chính địa phương

Để yêu cầu xác minh và buộc chấm dứt hành vi sử dụng đất trái phép.

Bước 3: Khởi kiện nếu tiếp tục chiếm dụng đất

Nếu hòa giải không thành, chủ đất có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân yêu cầu:

• Chấm dứt hành vi xâm phạm quyền sử dụng đất
• Buộc di dời tài sản, cây trồng
• Bồi thường thiệt hại nếu có tổn thất thực tế

Theo Điều 164 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu có quyền yêu cầu bảo vệ tài sản hợp pháp của mình bằng các biện pháp theo luật định.

Kết luận

Khi hàng xóm hoặc người khác tự ý trồng cây trên phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của mình thì chủ đất có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, đòi lại đất và yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu có, tuy nhiên không nên tự ý chặt phá cây vì cây trồng vẫn được xem là tài sản của người trồng, giải pháp an toàn là làm việc với địa phương hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi đúng quy định pháp luật.