Có phải từ 1/7, hộ kinh doanh không đóng BHXH bị phạt tới 75 triệu đồng?

Gần đây, nhiều thông tin lan truyền cho rằng từ ngày 1/7 tới, chủ hộ kinh doanh sẽ bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), nếu không thực hiện có thể bị xử phạt hành chính lên đến 75 triệu đồng. Thông tin này khiến không ít hộ kinh doanh nhỏ lẻ, buôn bán tại nhà cảm thấy lo lắng, hoang mang vì trước nay họ không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Vậy thực tế quy định mới như thế nào? Có phải cứ không đóng BHXH là bị phạt 75 triệu đồng hay không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể để hộ kinh doanh hiểu đúng và tránh rủi ro pháp lý.

Tóm tắt tình huống

Một chủ hộ kinh doanh buôn bán tạp hóa tại nhà cho biết, từ trước đến nay không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, cũng chưa từng nhận được thông báo hay yêu cầu nào từ cơ quan chức năng liên quan đến nghĩa vụ này.

Tuy nhiên, gần đây người này nghe nhiều thông tin cho rằng từ ngày 1/7, chủ hộ kinh doanh sẽ bắt buộc phải đóng BHXH, nếu không sẽ bị xử phạt tới 75 triệu đồng. Điều này khiến người kinh doanh lo lắng, không rõ thông tin trên có đúng hay không, căn cứ pháp lý từ đâu và mức xử phạt áp dụng trong trường hợp nào.

1. Từ 1/7, chủ hộ kinh doanh có phải tham gia BHXH bắt buộc không?

Câu trả lời là CÓ, nhưng không phải mọi hộ kinh doanh đều bị xử phạt ngay nếu chưa đóng.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, có hiệu lực từ 1/7/2025, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ. Đây là điểm mới so với Luật BHXH năm 2014, trước đây chủ hộ kinh doanh chỉ tham gia BHXH tự nguyện.

Như vậy, kể từ thời điểm luật có hiệu lực, chủ hộ kinh doanh sẽ có nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc, không còn hoàn toàn “đứng ngoài” như trước.

2. Mức đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh là bao nhiêu?

Theo quy định mới, chủ hộ kinh doanh tự lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, nhưng phải đảm bảo:

Thấp nhất: bằng mức tham chiếu (hiện nay là 2.340.000 đồng/tháng)

Cao nhất: bằng 20 lần mức tham chiếu

Mức đóng hằng tháng được tính như sau:

3% vào quỹ ốm đau, thai sản

22% vào quỹ hưu trí và tử tuất

Tổng cộng: 25% mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH

Chủ hộ kinh doanh có thể chọn đóng hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần, và được điều chỉnh lại mức tiền lương làm căn cứ đóng sau ít nhất 12 tháng.

3. Không đóng BHXH có bị phạt ngay 75 triệu đồng không?

Đây là điểm dễ gây hiểu nhầm nhất.

Pháp luật không quy định cứ không đóng BHXH là mặc nhiên bị phạt 75 triệu đồng. Mức phạt này là mức trần, chỉ áp dụng trong những trường hợp vi phạm nghiêm trọng.

Cụ thể:

Không đóng BHXH bắt buộc: bị phạt từ 18% đến 20% số tiền BHXH phải đóng, nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng

Trốn đóng BHXH bắt buộc (có dấu hiệu cố tình né tránh): bị phạt từ 50 triệu đến 75 triệu đồng

Ngoài tiền phạt, người vi phạm bắt buộc phải truy đóng đủ số tiền BHXH còn thiếu.

Như vậy, 75 triệu đồng không phải mức phạt áp dụng cho mọi trường hợp, mà chỉ là mức phạt cao nhất trong khung xử phạt.

4. Hộ kinh doanh nên làm gì để tránh rủi ro?

Để không rơi vào tình trạng vi phạm, chủ hộ kinh doanh nên:

Theo dõi thời điểm luật chính thức được áp dụng trên thực tế

Chủ động liên hệ cơ quan BHXH địa phương để được hướng dẫn đăng ký

Lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng phù hợp khả năng tài chính

Tránh tâm lý né tránh, chờ “bị kiểm tra mới làm”, vì có thể phát sinh truy thu và xử phạt

Kết luận

Thông tin “từ 1/7, hộ kinh doanh không đóng BHXH sẽ bị phạt 75 triệu đồng” là chưa đầy đủ và dễ gây hoang mang. Thực tế, từ thời điểm luật mới có hiệu lực, chủ hộ kinh doanh thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc, nhưng mức phạt chỉ áp dụng khi có hành vi vi phạm cụ thể, và 75 triệu đồng là mức trần, không phải mức phạt mặc định.

Việc chủ động nắm rõ quy định và thực hiện đúng nghĩa vụ sẽ giúp hộ kinh doanh tránh rủi ro pháp lý và đảm bảo quyền lợi lâu dài cho chính mình.