Chồng qua đời, vợ có được quyền yêu cầu chưa chia tài sản thừa kế?

Tóm tắt tình huống

Chồng mất do tai nạn giao thông, không để lại di chúc. Trước khi kết hôn, người chồng có một căn nhà riêng và vợ chồng cùng con chung sinh sống tại đây cho đến khi người chồng qua đời. Sau khi chồng mất, cha mẹ chồng yêu cầu chia thừa kế căn nhà theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, người vợ không có khả năng tài chính để thanh toán phần giá trị di sản cho cha mẹ chồng; nếu buộc phải bán nhà để chia thừa kế ngay thì hai mẹ con sẽ không còn nơi ở, trong khi tinh thần vẫn đang chịu cú sốc lớn do mất người thân. Vậy trong trường hợp này, người vợ có được quyền yêu cầu chưa chia di sản thừa kế hay không?

1. Xác định di sản và người thừa kế theo pháp luật

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, khi người chết không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật.

Trong tình huống nêu trên:

Căn nhà được hình thành trước thời kỳ hôn nhân → là tài sản riêng của người chồng.

Khi người chồng qua đời, căn nhà trở thành di sản thừa kế.

Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm:

Vợ

Con ruột

Cha ruột và mẹ ruột của người chồng

Theo nguyên tắc chia thừa kế theo pháp luật, những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần bằng nhau. Như vậy, căn nhà sẽ được chia thành 4 phần, mỗi người hưởng 25% giá trị.

Việc cha mẹ chồng yêu cầu chia thừa kế trong trường hợp này là phù hợp với quy định pháp luật.

2. Vợ có được quyền yêu cầu chưa chia di sản thừa kế không?

Câu trả lời là CÓ.

Pháp luật không chỉ bảo vệ quyền thừa kế mà còn đặt nặng yếu tố ổn định đời sống gia đình sau khi người thân qua đời. Cụ thể, Điều 661 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

Trong trường hợp việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của vợ hoặc chồng còn sống và gia đình thì người còn sống có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần di sản của từng người nhưng chưa cho chia di sản trong một thời hạn nhất định.

Điều này có nghĩa là:

Tòa án vẫn ghi nhận quyền thừa kế của các bên

Nhưng chưa buộc phải chia ngay trên thực tế

3. Thời hạn được phép chưa chia di sản

Theo luật định:

Thời hạn chưa chia di sản không quá 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế (ngày người chồng qua đời).

Trường hợp hết thời hạn mà người vợ chứng minh được việc chia di sản vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, Tòa án có thể gia hạn thêm 01 lần, nhưng không quá 03 năm.

Như vậy, tổng thời gian có thể được hoãn chia di sản tối đa là 06 năm.

4. Trường hợp trên có đủ điều kiện để xin hoãn chia không?

Trong tình huống đã nêu, người vợ hoàn toàn có căn cứ pháp lý để yêu cầu Tòa án chưa chia di sản, bởi:

Vợ vừa mất chồng, con vừa mất cha → tổn thất tinh thần nghiêm trọng

Không có khả năng tài chính để thanh toán phần thừa kế cho các đồng thừa kế khác

Căn nhà là nơi ở duy nhất của mẹ con

Việc bán nhà ngay sẽ khiến cuộc sống rơi vào tình trạng đặc biệt khó khăn

Những yếu tố này đáp ứng điều kiện “ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của gia đình” theo quy định của pháp luật.

5. Lưu ý khi làm đơn yêu cầu Tòa án

Khi yêu cầu Tòa án chưa cho chia di sản, người vợ cần:

Trình bày rõ hoàn cảnh thực tế và lý do xin hoãn

Đề xuất thời hạn cụ thể chưa chia di sản

Chuẩn bị các giấy tờ liên quan như: giấy chứng tử, giấy tờ nhà đất, giấy khai sinh của con…

Kết luận

Mặc dù cha mẹ chồng có quyền yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật, nhưng trong trường hợp việc chia di sản gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người vợ và con, người vợ hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án tạm thời chưa chia di sản thừa kế. Đây là cơ chế nhân văn của pháp luật nhằm bảo vệ chỗ ở và sự ổn định cuộc sống cho gia đình người đã mất.