Mất cọc 250 triệu khi mua sầu riêng: Bài học pháp lý về đơn phương chấm dứt hợp đồng

Tòa án nhân dân TP Cần Thơ vừa tuyên giữ nguyên bản án sơ thẩm trong vụ tranh chấp hợp đồng mua bán sầu riêng giữa hai cá nhân, theo đó người mua phải mất 250 triệu đồng tiền cọc do được xác định là bên đơn phương chấm dứt hợp đồng. Vụ việc trở thành một bài học pháp lý đáng chú ý đối với các giao dịch mua bán nông sản theo hình thức đặt cọc.

Đặt cọc 500 triệu để mua khoảng 30 tấn sầu riêng

Theo hồ sơ vụ án, ngày 9/4/2024, hai bên ký hợp đồng mua bán sầu riêng với giá cố định 77.000 đồng/kg, sản lượng ước tính khoảng 30 tấn. Người mua đã đặt cọc 500 triệu đồng.

Ở đợt thu hoạch đầu tiên, người mua nhận hơn 13,8 tấn, thanh toán đầy đủ và trừ vào tiền cọc 250 triệu đồng, còn lại 250 triệu.

Đến đợt thứ hai, hai bên phát sinh tranh chấp về số tiền trừ vào cọc. Người mua đề nghị trừ 150 triệu nhưng chủ vườn chỉ đồng ý trừ 100 triệu. Không đạt được thỏa thuận, người mua bỏ về và không tiếp tục cân số sầu đã cắt.

Phát sinh kiện tụng và yêu cầu bồi thường

Sau đó, người mua khởi kiện yêu cầu trả lại tiền cọc còn lại và các chi phí phát sinh, đồng thời yêu cầu phạt cọc gấp ba lần với lý do cho rằng sản lượng thực tế không đủ như dự kiến.

Phía chủ vườn phản tố, cho rằng người mua đã không tiếp tục thực hiện hợp đồng, gây thiệt hại khi phải bán lại số sầu riêng đã cắt với giá thấp hơn.

Tòa án xác định lỗi thuộc về người mua

Cả cấp sơ thẩm và phúc thẩm đều nhận định rằng:

Việc trừ tiền cọc sau mỗi lần thu hoạch nhằm bảo đảm tiếp tục thực hiện hợp đồng.

Mức trừ 100 triệu cho đợt 2 là phù hợp với khối lượng thu hoạch.

Người mua không cân hàng và tự ý rời đi thể hiện ý chí không tiếp tục thực hiện hợp đồng.

Do đó, tòa xác định người mua là bên đơn phương chấm dứt hợp đồng và phải chịu mất 250 triệu tiền cọc còn lại.

Đồng thời, tòa bác yêu cầu phạt cọc gấp ba và các yêu cầu bồi thường khác của nguyên đơn.

Án phí phải chịu hơn 42 triệu đồng

Ngoài việc mất tiền cọc, người mua còn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm hơn 42,3 triệu đồng. Phía bị đơn cũng phải chịu một phần án phí theo quyết định của tòa.

Góc nhìn pháp lý: Khi nào mất tiền cọc?

Theo quy định Bộ luật Dân sự, nếu bên đặt cọc từ chối giao kết hoặc thực hiện hợp đồng mà không có căn cứ, thì tiền cọc thuộc về bên nhận cọc. Ngược lại, nếu bên nhận cọc vi phạm, phải trả lại tiền cọc và có thể bồi thường theo thỏa thuận.

Trong vụ việc này, việc không tiếp tục cân hàng và không thực hiện các bước theo hợp đồng được xem là hành vi vi phạm, dẫn đến hậu quả pháp lý bất lợi cho bên đặt cọc.

Bài học cho giao dịch nông sản và hợp đồng đặt cọc

Vụ án cho thấy một số lưu ý quan trọng:

Không nên đơn phương dừng thực hiện hợp đồng khi chưa có căn cứ rõ ràng.

Cần ghi nhận đầy đủ biên bản khi phát sinh tranh chấp tại hiện trường.

Nên quy định chi tiết cơ chế trừ cọc, xử lý sản lượng thực tế và phương án giải quyết bất đồng.

Với giao dịch giá trị lớn như mua bán nông sản theo mùa vụ, nên có tư vấn pháp lý trước khi ký kết.