Lập di chúc thế nào để tránh tranh chấp tài sản? Hướng dẫn pháp lý chi tiết

Tóm tắt tình huống

Người lập di chúc đang mắc bệnh hiểm nghèo, mong muốn để lại toàn bộ tài sản cho vợ và con, đồng thời muốn quá trình nhận thừa kế diễn ra nhanh chóng, không phát sinh tranh chấp hoặc bị tuyên vô hiệu. Vậy cần lưu ý gì khi lập di chúc và khi thực hiện thủ tục nhận di sản?

Điều kiện để di chúc hợp pháp

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, di chúc chỉ có giá trị khi đáp ứng các điều kiện cơ bản:

Người lập di chúc minh mẫn, tự nguyện, không bị ép buộc hoặc lừa dối.

Nội dung không vi phạm pháp luật, không trái đạo đức xã hội.

Hình thức đúng quy định (văn bản hoặc miệng trong trường hợp đặc biệt).

Trong thực tế, để giảm rủi ro, nên lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Đây là cách giúp cơ quan công chứng, ngân hàng hoặc cơ quan đăng ký tài sản dễ dàng tiếp nhận khi giải quyết thủ tục sau này.

Ghi rõ tài sản và người hưởng

Một trong những nguyên nhân phổ biến gây tranh chấp là di chúc ghi chung chung như “để lại toàn bộ tài sản” nhưng không liệt kê cụ thể. Người lập nên:

Liệt kê rõ từng loại tài sản: nhà đất, tiền gửi ngân hàng, cổ phần, xe, tài sản số…

Ghi đầy đủ thông tin pháp lý: số sổ đỏ, số tài khoản, địa chỉ tài sản.

Xác định rõ tỷ lệ hoặc phần được hưởng của từng người.

Việc mô tả càng chi tiết càng giúp tránh cách hiểu khác nhau.

Lưu ý về “người thừa kế không phụ thuộc di chúc”

Pháp luật quy định một số đối tượng vẫn được hưởng phần di sản tối thiểu dù di chúc không đề cập, như:

Vợ hoặc chồng.

Cha mẹ.

Con chưa thành niên.

Con đã thành niên nhưng mất khả năng lao động.

Vì vậy, nếu muốn phân chia rõ ràng, cần cân nhắc quyền lợi của các đối tượng này để tránh việc sau này phải điều chỉnh lại khi làm thủ tục khai nhận di sản.

Chỉ định người quản lý di sản hoặc người thực hiện di chúc

Để quá trình thực hiện thuận lợi, nên chỉ định một người tin cậy làm người quản lý di sản hoặc người thực hiện di chúc. Người này có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan, ngân hàng, tổ chức liên quan để hoàn tất thủ tục, hạn chế mâu thuẫn giữa các đồng thừa kế.

Chuẩn bị hồ sơ cho người hưởng thừa kế

Đối với vợ và con — những người sẽ nhận tài sản — nên chuẩn bị:

Bản sao giấy tờ tài sản.

Thông tin tài khoản, hợp đồng, giấy chứng nhận liên quan.

Danh sách nghĩa vụ tài chính (nếu có).

Việc chuẩn bị trước giúp quá trình khai nhận tại tổ chức công chứng và sang tên tài sản diễn ra nhanh hơn.

Nên trao đổi trước với gia đình

Một lời khuyên thực tế là người lập di chúc nên trao đổi rõ ý chí với người thân khi còn minh mẫn. Điều này giúp giảm hiểu lầm và tạo sự đồng thuận, hạn chế tranh chấp sau này.

Kết luận

Không có cách nào bảo đảm tuyệt đối “không tranh chấp”, nhưng lập di chúc đúng quy định, rõ ràng, có công chứng và chuẩn bị đầy đủ thông tin tài sản sẽ giúp giảm thiểu tối đa rủi ro pháp lý. Đồng thời, việc cân nhắc quyền lợi các bên và minh bạch ý chí là yếu tố quan trọng để quá trình thừa kế diễn ra thuận lợi.