Làm thế nào xác minh di chúc giả hay thật? Sau 40 năm còn hiệu lực không?

Tóm tắt tình huống

Gia đình có ông bà qua đời đã khoảng 40 năm, trước nay không ai nhắc đến di chúc. Gần đây, một người thân bất ngờ đưa ra một bản di chúc và yêu cầu bán nhà vì cho rằng mình được thừa kế. Các thành viên nghi ngờ di chúc có thể bị làm giả và băn khoăn: làm sao kiểm tra tính xác thực? Đồng thời, sau nhiều năm như vậy thì di chúc còn giá trị pháp lý không?

Di chúc thật hay giả được xác minh bằng cách nào?

Theo quy định pháp luật, khi có tranh chấp về di chúc, việc xác minh sẽ dựa trên nhiều yếu tố pháp lý và chứng cứ.

Thứ nhất, xem xét hình thức di chúc. Nếu là di chúc có công chứng hoặc chứng thực, cơ quan công chứng sẽ lưu hồ sơ gốc, có thể tra cứu để xác minh. Nếu là di chúc viết tay, cần kiểm tra chữ viết, chữ ký, thời điểm lập, nội dung và điều kiện hợp pháp.

Thứ hai, giám định chữ viết và chữ ký. Khi có nghi ngờ, các bên có quyền yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định để so sánh chữ viết, chữ ký trong di chúc với tài liệu gốc của người đã mất như giấy tờ tùy thân, hồ sơ cũ. Nếu kết luận không trùng khớp thì có cơ sở xác định di chúc giả.

Thứ ba, kiểm tra dấu hiệu sửa chữa, tẩy xóa. Cơ quan giám định có thể xác định sự khác biệt về mực, thời gian viết, hoặc dấu hiệu chỉnh sửa nội dung.

Thứ tư, xem xét năng lực của người lập di chúc. Nếu tại thời điểm lập di chúc, người để lại di sản không minh mẫn, bị bệnh nặng hoặc mất khả năng nhận thức, di chúc có thể bị tuyên vô hiệu.

Thứ năm, lời khai nhân chứng. Những người chứng kiến việc lập di chúc, người thân, hàng xóm hoặc cán bộ địa phương có thể cung cấp thông tin quan trọng giúp làm rõ sự thật.

Sau 40 năm, di chúc còn hiệu lực không?

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu chia di sản đối với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Sau thời hạn này, người thừa kế không còn quyền yêu cầu chia di sản, trừ một số trường hợp đặc biệt.

Nếu ông bà đã mất khoảng 40 năm, về nguyên tắc đã hết thời hiệu khởi kiện chia thừa kế. Khi đó, di sản thuộc về người đang quản lý, sử dụng hợp pháp tài sản. Điều này có nghĩa là dù di chúc có thật thì cũng khó làm căn cứ yêu cầu chia lại tài sản nếu đã hết thời hiệu.

Gia đình nên làm gì khi nghi ngờ di chúc giả?

Trong thực tế, bước đầu nên trao đổi nội bộ để làm rõ nguồn gốc di chúc. Nếu không thống nhất, có thể gửi đơn đến Tòa án yêu cầu xác định tính hợp pháp của di chúc và trưng cầu giám định.

Ngoài ra, cần thu thập các giấy tờ chứng minh quá trình quản lý, sử dụng nhà đất như sổ đỏ, giấy tờ nộp thuế, xác nhận cư trú để bảo vệ quyền lợi.

Kết luận

Việc xác minh di chúc thật hay giả cần dựa vào giám định chuyên môn, hồ sơ pháp lý và chứng cứ liên quan. Trong trường hợp đã hết thời hiệu chia thừa kế, di chúc dù hợp lệ cũng có thể không còn giá trị để yêu cầu phân chia tài sản. Gia đình nên xử lý thận trọng, ưu tiên giải quyết bằng con đường pháp lý để tránh tranh chấp kéo dài.