Gia chủ có quyền gì với vỉa hè, mặt đường trước nhà?

Tóm tắt tình huống

Gia đình có nhà mặt phố, kinh doanh điện máy, thường xuyên gặp tình trạng ôtô đỗ chắn ngay trước cửa. Việc này khiến khách khó tiếp cận cửa hàng, gây cản trở sinh hoạt và bốc dỡ hàng hóa. Gia chủ cho rằng mình sinh sống, kinh doanh ổn định tại đây, lại tự bỏ tiền cải tạo vỉa hè nên phải có quyền ưu tiên sử dụng khoảng không gian trước cửa nhà. Ngược lại, người đỗ xe khẳng định vỉa hè và lòng đường là tài sản công, không có biển cấm thì ai cũng được quyền đỗ xe. Tranh cãi phát sinh, gây bức xúc kéo dài. Vậy theo quy định pháp luật, gia chủ có quyền gì với vỉa hè, mặt đường trước nhà mình?

1. Vỉa hè, lòng đường trước nhà thuộc quyền sở hữu của ai?

Theo pháp luật hiện hành, vỉa hè và lòng đường là tài sản công cộng, thuộc phạm vi quản lý của Nhà nước. Người dân, dù là chủ nhà mặt phố, không có quyền sở hữu riêng đối với phần vỉa hè hay mặt đường trước cửa nhà mình.

Gia chủ chỉ có quyền đối với phần đất nằm trong ranh giới thửa đất hợp pháp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc gia đình tự bỏ tiền lát lại vỉa hè, giữ gìn sạch sẽ hoặc sử dụng ổn định trong thời gian dài không làm phát sinh quyền sở hữu hay quyền sử dụng riêng đối với phần không gian này.

2. Người điều khiển ôtô có được đỗ xe trước cửa nhà dân không?

Về nguyên tắc, tại những tuyến đường không có biển cấm dừng, cấm đỗ, người điều khiển phương tiện được phép đỗ xe đúng quy định. Tuy nhiên, quyền này không phải là tuyệt đối.

Pháp luật giao thông quy định, việc dừng, đỗ xe không được gây cản trở giao thông hoặc cản trở sinh hoạt bình thường của người dân. Do đó, dù không có biển cấm, nhưng nếu ôtô đỗ:

Che chắn lối ra vào duy nhất của nhà dân;

Gây cản trở nghiêm trọng việc kinh doanh, sinh hoạt;

Khiến người trong nhà không thể ra vào bình thường;

thì hành vi này vẫn có thể bị xem là đỗ xe gây cản trở giao thông và bị xử phạt theo quy định.

Trong thực tế, lực lượng chức năng vẫn có thể xử phạt, niêm phong hoặc cẩu xe nếu xác định việc đỗ xe gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến lối ra vào của hộ gia đình.

3. Gia chủ có quyền ngăn cản hoặc “giữ chỗ” trước cửa nhà không?

Gia chủ không có quyền tự ý ngăn cản người khác sử dụng vỉa hè, lòng đường bằng các biện pháp như:

Đặt chướng ngại vật để “giữ chỗ”;

Kéo thùng rác, đặt vật dụng chắn lối;

Phun sơn, dán giấy hoặc làm hư hỏng xe đang đỗ.

Những hành vi này có thể bị coi là cản trở giao thông hoặc xâm phạm tài sản của người khác, thậm chí có nguy cơ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại.

4. Gia chủ nên làm gì khi ôtô đỗ chắn trước cửa nhà?

Trong trường hợp ôtô đỗ gây cản trở rõ ràng, gia chủ có thể:

Nhắc nhở nhẹ nhàng, thiện chí với người điều khiển phương tiện, đề nghị họ di chuyển xe.

Gọi điện theo số liên hệ nếu chủ xe để lại thông tin.

Báo lực lượng chức năng như cảnh sát giao thông hoặc thanh tra giao thông để được xử lý đúng thẩm quyền.

Đây là những cách hợp pháp và an toàn, giúp bảo vệ quyền lợi của gia đình mà không phát sinh rủi ro pháp lý.

5. Ranh giới quyền lợi cần được nhìn nhận thế nào?

Cả gia chủ và người đỗ xe đều có quyền sử dụng không gian công cộng, nhưng quyền đó phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và tôn trọng quyền lợi chính đáng của người khác.

Gia chủ không có quyền “độc chiếm” vỉa hè trước nhà, nhưng người đỗ xe cũng không được tùy tiện đỗ gây cản trở lối ra vào và sinh hoạt của hộ dân.

Kết luận

Gia chủ không có quyền sở hữu riêng đối với vỉa hè, mặt đường trước cửa nhà, nhưng có quyền được bảo đảm lối ra vào hợp pháp, không bị cản trở sinh hoạt và kinh doanh. Khi phát sinh mâu thuẫn, các bên nên xử lý bằng đối thoại hoặc thông qua cơ quan chức năng, tránh các hành vi tự phát dễ dẫn đến rủi ro pháp lý và tranh chấp không đáng có.