Đất đã có sổ đỏ, anh chị có quyền đòi chia không?

Tóm tắt tình huống

Một gia đình sử dụng đất từ năm 1997 do khai hoang cùng ông bà nội, sau đó ông bà qua đời, đến năm 2007 Nhà nước cấp sổ đỏ đứng tên bố mẹ, trong suốt quá trình sử dụng hơn 15 năm không phát sinh tranh chấp, các thành viên khác trong gia đình không có ý kiến hay sử dụng đất, tuy nhiên gần đây các bác bất ngờ khởi kiện yêu cầu chia đất với lý do trước đây có góp công khai hoang, khiến gia đình lo lắng về quyền sở hữu hợp pháp của mình.

Đất đã có sổ đỏ có phải chia cho người khác không?

Theo quy định pháp luật đất đai, khi một thửa đất đã được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp thì người đứng tên trên sổ đỏ được xác định là người có quyền sử dụng đất hợp pháp và được pháp luật bảo vệ.

Trong trường hợp này, nếu việc cấp sổ đỏ năm 2007:

• Đúng trình tự, thủ tục
• Đúng đối tượng
• Không có tranh chấp tại thời điểm cấp

Thì quyền sử dụng đất của bố mẹ bạn là hợp pháp và ổn định.

Việc góp công khai hoang có làm phát sinh quyền đòi đất không?

Pháp luật không mặc nhiên công nhận quyền sử dụng đất chỉ dựa trên việc có công khai hoang trong quá khứ nếu:

• Người đó không trực tiếp sử dụng đất
• Không đăng ký, kê khai quyền sử dụng
• Không có giấy tờ hợp pháp chứng minh quyền

Việc khai hoang chỉ là yếu tố ban đầu, không phải là căn cứ pháp lý để xác lập quyền sử dụng đất lâu dài nếu sau đó không tiếp tục quản lý và sử dụng.

Người không sử dụng đất lâu dài có quyền đòi chia không?

Trong trường hợp các bác của bạn:

• Không sinh sống trên đất
• Không quản lý, sử dụng đất
• Không có tranh chấp trong thời gian dài
• Không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng

Thì việc yêu cầu chia đất sau nhiều năm là không có căn cứ pháp lý.

Pháp luật ưu tiên bảo vệ người đang sử dụng đất ổn định, liên tục và đã được cấp sổ đỏ.

Án lệ và thực tiễn xét xử nói gì?

Theo án lệ số 32/2020/AL, trong trường hợp đất do người khác khai phá ban đầu nhưng sau đó được người khác quản lý, sử dụng ổn định lâu dài, xây dựng nhà ở và được cấp sổ đỏ thì:

Người khai phá ban đầu không còn quyền sử dụng đất hợp pháp

Nguyên tắc này nhằm đảm bảo tính ổn định trong quản lý đất đai và tránh phát sinh tranh chấp kéo dài.

Khi nào sổ đỏ có thể bị tranh chấp?

Dù đã có sổ đỏ, quyền sử dụng đất vẫn có thể bị xem xét lại nếu:

• Việc cấp sổ sai quy định
• Có hành vi gian dối khi xin cấp
• Có tranh chấp trước đó nhưng không được giải quyết đúng

Tuy nhiên, nếu không có các yếu tố này, việc đòi chia đất chỉ dựa trên “công khai hoang” sẽ không được pháp luật chấp nhận.

Kết luận

Khi đất đã được cấp sổ đỏ hợp pháp và sử dụng ổn định trong thời gian dài, người đứng tên trên sổ đỏ có quyền sử dụng đất hợp pháp và được pháp luật bảo vệ, việc anh chị em đòi chia đất chỉ dựa trên công khai hoang trước đây nhưng không có quá trình sử dụng, quản lý hoặc giấy tờ chứng minh sẽ không có căn cứ pháp lý.