Có được giảm trừ gia cảnh khi nuôi chị gái góa chồng, thất nghiệp? Quy định mới nhất về người phụ thuộc

Việc hỗ trợ người thân trong gia đình khi gặp biến cố là điều rất phổ biến trong thực tế. Tuy nhiên, khi gánh vác chi phí nuôi dưỡng, nhiều người băn khoăn liệu có được tính người thân là người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay không. Trường hợp nuôi chị gái góa chồng, thất nghiệp và hai cháu nhỏ là tình huống điển hình cần được hiểu đúng quy định pháp luật.

Tóm tắt tình huống

Một người nộp thuế có chị gái góa chồng, không có việc làm, cùng hai con nhỏ về sống chung. Toàn bộ chi phí sinh hoạt do người này chi trả. Câu hỏi đặt ra là liệu có thể đăng ký cả ba mẹ con là người phụ thuộc để được giảm trừ gia cảnh khi tính thuế TNCN hay không, và cần chuẩn bị những giấy tờ gì để chứng minh.

Quy định pháp luật về người phụ thuộc

Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản liên quan), người phụ thuộc là cá nhân mà người nộp thuế có trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng và đáp ứng điều kiện về quan hệ, độ tuổi, khả năng lao động và mức thu nhập.

Từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng là 15,5 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Việc xác định đúng đối tượng phụ thuộc giúp người nộp thuế giảm nghĩa vụ thuế hợp pháp.

Hai cháu nhỏ có được tính là người phụ thuộc?

Đối với cháu ruột chưa đủ tuổi lao động (ví dụ 4 tuổi và 2 tuổi), nếu đang sống cùng và do người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng, không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân không quá mức quy định, thì hoàn toàn có thể đăng ký là người phụ thuộc.

Người nộp thuế cần chứng minh quan hệ nhân thân (giấy khai sinh), tình trạng nuôi dưỡng thực tế và cư trú để được cơ quan thuế chấp thuận.

Chị gái thất nghiệp có được tính giảm trừ gia cảnh?

Đây là điểm nhiều người hiểu nhầm. Theo quy định, anh, chị, em ruột trong độ tuổi lao động chỉ được tính là người phụ thuộc khi thuộc một trong các trường hợp như:

Bị khuyết tật

Mất khả năng lao động

Không nơi nương tựa và không có thu nhập theo tiêu chí pháp luật

Việc chỉ thất nghiệp hoặc khó khăn tài chính không đủ điều kiện để đăng ký là người phụ thuộc. Vì vậy, trong tình huống này, người nộp thuế không thể đăng ký chị gái là người phụ thuộc nếu không có giấy tờ chứng minh mất khả năng lao động hoặc tình trạng đặc biệt khác theo quy định.

Hồ sơ cần chuẩn bị khi đăng ký người phụ thuộc

Để đăng ký hai cháu nhỏ là người phụ thuộc, người nộp thuế cần chuẩn bị các giấy tờ như:

Bản sao giấy khai sinh hoặc căn cước của người phụ thuộc

Giấy tờ chứng minh trách nhiệm nuôi dưỡng

Xác nhận cư trú hoặc thông tin định danh cá nhân

Tờ khai đăng ký người phụ thuộc theo mẫu của cơ quan thuế

Xác nhận của UBND cấp xã (nếu cần) về việc đang trực tiếp nuôi dưỡng

Lưu ý khi thay đổi tình trạng người phụ thuộc

Nếu sau này một trong các cháu phát sinh thu nhập vượt mức quy định hoặc không còn do người nộp thuế nuôi dưỡng, cần thực hiện điều chỉnh giảm người phụ thuộc kịp thời để tránh rủi ro về thuế.

Trong trường hợp chị gái được xác nhận mất khả năng lao động theo hồ sơ y tế hợp lệ, người nộp thuế có thể đăng ký bổ sung.

Kết luận

Nuôi dưỡng người thân là nghĩa cử đáng trân trọng, nhưng việc giảm trừ gia cảnh phải tuân theo điều kiện pháp luật. Trong trường hợp nuôi chị gái góa chồng thất nghiệp và hai cháu nhỏ, người nộp thuế chỉ được đăng ký giảm trừ cho hai cháu, còn chị gái chưa đủ điều kiện nếu chỉ đơn thuần không có việc làm.

Việc nắm rõ quy định sẽ giúp người nộp thuế chủ động chuẩn bị hồ sơ, tránh sai sót khi quyết toán và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.