Chủ tiệm yêu cầu “trộm 1 đền 10” có hợp pháp không? Quy định pháp luật mới nhất

Tóm tắt tình huống

Một người lấy trộm món đồ trị giá gần 1 triệu đồng tại cửa hàng tạp hóa. Sau khi bị phát hiện, chủ tiệm yêu cầu phải trả 10 triệu đồng với lý do cửa hàng đã treo biển “trộm 1 đền 10”, nếu không sẽ báo công an. Vậy yêu cầu này có đúng quy định pháp luật không? Người lấy trộm phải chịu trách nhiệm như thế nào?

Hành vi trộm cắp tài sản bị xử lý ra sao?

Theo quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự, hành vi trộm cắp tài sản có thể bị xử lý hình sự nếu giá trị tài sản từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu nhưng thuộc các trường hợp như tái phạm, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự xã hội, tài sản là phương tiện kiếm sống chính…

Trong trường hợp giá trị tài sản chưa đến ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự (như gần 1 triệu đồng), người vi phạm thường bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về an ninh trật tự. Ngoài ra, người vi phạm vẫn phải hoàn trả tài sản hoặc bồi thường thiệt hại thực tế cho chủ cửa hàng.

Như vậy, dù giá trị nhỏ, hành vi lấy trộm vẫn là vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt.

Có phải “trộm 1 đền 10” theo biển báo của cửa hàng?

Nhiều cửa hàng treo biển “trộm 1 đền 10” nhằm mục đích răn đe, tuy nhiên về mặt pháp lý, việc bồi thường thiệt hại phải căn cứ vào thiệt hại thực tế theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Người lấy trộm có nghĩa vụ:

Trả lại tài sản đã lấy hoặc giá trị tương đương;

Bồi thường thiệt hại phát sinh thực tế (nếu có);

Xin lỗi, khắc phục hậu quả nếu hai bên thỏa thuận.

Chủ cửa hàng không có quyền tự đặt ra mức phạt gấp nhiều lần thiệt hại nếu không có căn cứ pháp luật hoặc thỏa thuận hợp pháp. Do đó, yêu cầu bồi thường gấp 10 lần chỉ dựa trên biển báo là không có giá trị pháp lý bắt buộc.

Chủ tiệm ép trả tiền gấp nhiều lần có vi phạm không?

Nếu chủ cửa hàng dùng việc “đe dọa báo công an” để buộc người vi phạm phải trả số tiền vượt quá thiệt hại thực tế, hành vi này có thể bị xem xét dấu hiệu cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự, tùy tính chất và mức độ.

Pháp luật khuyến khích các bên giải quyết trên cơ sở thiện chí, đúng quy định, tránh việc tự ý đặt ra “hình phạt” ngoài pháp luật.

Nên xử lý thế nào để tránh rắc rối pháp lý?

Trong tình huống này, người vi phạm nên:

Thành khẩn xin lỗi và trả lại hoặc bồi thường đúng giá trị tài sản;

Thỏa thuận hợp lý với chủ cửa hàng để tránh tranh chấp;

Không chấp nhận các yêu cầu bồi thường vô căn cứ.

Về phía chủ cửa hàng, nếu muốn xử lý đúng pháp luật, có thể trình báo cơ quan công an để giải quyết theo quy định thay vì tự ý áp đặt mức bồi thường.

Kết luận

Biển “trộm 1 đền 10” chỉ mang tính cảnh báo, không phải căn cứ pháp lý buộc người vi phạm phải trả gấp nhiều lần giá trị tài sản. Người lấy trộm vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định nhưng mức bồi thường phải dựa trên thiệt hại thực tế và quy định pháp luật, không thể tùy tiện áp đặt.

Việc hiểu đúng quy định sẽ giúp cả người dân và chủ kinh doanh xử lý tình huống hợp tình, hợp lý, tránh phát sinh tranh chấp hoặc rủi ro pháp lý không đáng có.