Cách nhận thừa kế đất khi cha mẹ không để lại di chúc

Tóm tắt tình huống

Một gia đình có cha mẹ đứng tên chung mảnh đất nhưng cả hai đã qua đời mà không để lại di chúc, hiện các con thống nhất bán đất và chia đều tiền nhưng không rõ có thể tự viết giấy thỏa thuận bán hay phải thực hiện thủ tục pháp lý nào trước, lo ngại việc sổ đỏ vẫn đứng tên cha mẹ nên không biết có quyền bán hay không và cần làm đúng quy trình như thế nào để tránh rủi ro pháp lý.

Không có di chúc thì tài sản được chia như thế nào

Khi cha mẹ mất mà không để lại di chúc thì tài sản sẽ được chia theo pháp luật, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất như vợ chồng, cha mẹ và con cái sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau, trong trường hợp này nếu chỉ có các con thì toàn bộ tài sản sẽ được chia đều cho các anh chị em.

Điều quan trọng cần hiểu là trước khi chia hoặc bán tài sản, phải xác lập quyền thừa kế hợp pháp, không thể tự ý bán khi sổ đỏ vẫn đứng tên người đã mất.

Có thể tự viết giấy bán đất rồi chia tiền không

Việc các đồng thừa kế tự viết giấy cam kết, cử một người đại diện bán đất là không đúng quy định pháp luật vì:

• Người đứng tên trên sổ đỏ đã mất
• Quyền sử dụng đất chưa được chuyển sang cho người thừa kế

Do đó nếu thực hiện giao dịch trong tình trạng này, hợp đồng có thể bị vô hiệu và phát sinh tranh chấp.

Trình tự đơn giản và đúng luật để nhận thừa kế

Để nhận thừa kế một cách hợp pháp và thuận lợi, cần thực hiện theo hai bước chính.

Bước đầu tiên là khai nhận và phân chia di sản thừa kế tại văn phòng công chứng, các đồng thừa kế cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ như sổ đỏ, giấy chứng tử của cha mẹ, giấy tờ tùy thân và giấy tờ chứng minh quan hệ, sau đó công chứng viên sẽ thực hiện niêm yết công khai trong 15 ngày để đảm bảo không có tranh chấp.

Sau khi hết thời gian niêm yết, nếu không có tranh chấp thì văn phòng công chứng sẽ lập văn bản khai nhận và phân chia di sản.

Sang tên sổ đỏ cho người thừa kế

Sau khi có văn bản công chứng, các đồng thừa kế cần thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai để sang tên sổ đỏ tại văn phòng đăng ký đất đai.

Khi hoàn tất, quyền sử dụng đất sẽ được chuyển sang cho người thừa kế và lúc này mới có thể:

• Đứng tên chung trên sổ đỏ
• Hoặc tách thửa nếu đủ điều kiện
• Hoặc bán đất hợp pháp cho người khác
• Khi nào có thể bán đất thừa kế

Chỉ sau khi hoàn tất thủ tục thừa kế và sang tên sổ đỏ, các đồng thừa kế mới có quyền thực hiện giao dịch chuyển nhượng.

Nếu các anh chị em đã thống nhất bán và chia tiền, có thể:

• Cùng ký hợp đồng bán
• Hoặc lập văn bản ủy quyền cho một người đại diện bán

Nhưng việc này chỉ hợp pháp khi quyền sử dụng đất đã được sang tên.

Kết luận

Khi cha mẹ mất không để lại di chúc, cách đơn giản và đúng luật để nhận thừa kế là thực hiện thủ tục khai nhận và phân chia di sản tại văn phòng công chứng, sau đó sang tên sổ đỏ cho người thừa kế rồi mới tiến hành bán hoặc chia tài sản, việc tự viết giấy bán đất khi chưa hoàn tất thủ tục thừa kế có thể khiến giao dịch vô hiệu và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý.