5 thắc mắc thường gặp về thuế đối với hộ kinh doanh – áp dụng từ ngày 01/01/2026

Tóm tắt tình huống

Từ năm 2026, hàng loạt quy định pháp luật mới về thuế liên quan đến hộ kinh doanh chính thức có hiệu lực. Các thay đổi này chủ yếu tập trung vào ngưỡng doanh thu không chịu thuế, phương pháp tính thuế và trách nhiệm pháp lý của hộ khi có vi phạm hành chính. Vì vậy, nhiều cá nhân đang hoạt động dưới mô hình hộ kinh doanh hoặc chuẩn bị thành lập hộ kinh doanh rất quan tâm: mình có phải tăng lương cho nhân viên, có bị truy thu thuế nếu kinh doanh lỗ, hoặc có được xử lý linh hoạt khi không đủ khả năng nộp phạt hay không.

Để giúp người dân và doanh nghiệp nhỏ hiểu đúng, dưới đây là 5 thắc mắc phổ biến nhất về thuế đối với hộ kinh doanh kể từ 01/01/2026.

1. Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ kinh doanh là bao nhiêu?

Trước đây, theo các luật thuế cũ, hộ kinh doanh chỉ được miễn thuế TNCN và thuế GTGT nếu doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm. Từ 01/01/2026, ngưỡng này đã được nâng lên rất cao.

Căn cứ Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế giá trị gia tăng, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không phải nộp thuế TNCN và GTGT. Điều này giúp giảm đáng kể áp lực tài chính cho hàng triệu hộ buôn bán nhỏ lẻ.

Nói cách khác: nếu bạn bán hàng tại chợ, trên Facebook, Shopee… nhưng tổng doanh thu cả năm chỉ đạt 400–450 triệu đồng, thì từ năm 2026 bạn hoàn toàn không thuộc diện phải đóng hai loại thuế trên.

2. Cách tính thuế khi hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm thì sao?

Đối với những hộ kinh doanh có quy mô vừa, doanh thu nằm trong khoảng từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm, pháp luật mới cũng thay đổi cách tính theo hướng hợp lý hơn.

Thuế thu nhập cá nhân:
Từ 2026, hộ kinh doanh nộp thuế TNCN theo công thức:
Số thuế phải nộp = (Doanh thu – 500 triệu đồng) x thuế suất.

Như vậy, chỉ phần doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu mới bị đánh thuế. Đây là điểm khác biệt rất lớn so với trước kia, khi thuế phải nộp luôn được tính bằng doanh thu nhân thuế suất, bất kể lãi hay lỗ.

Thuế GTGT:
Hộ kinh doanh có thể lựa chọn:

Tự nguyện đăng ký áp dụng phương pháp khấu trừ (nếu đủ điều kiện):
Thuế GTGT phải nộp = thuế GTGT đầu ra – thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.

Nếu áp dụng phương pháp trực tiếp:
Thuế GTGT phải nộp = doanh thu x thuế suất tương ứng với ngành nghề.

Quy định này tạo sự linh hoạt cho người kinh doanh, đặc biệt các hộ có nhiều chi phí đầu vào hợp lệ.

3. Trường hợp hộ kinh doanh doanh thu vượt 3 tỷ đồng/năm sẽ áp dụng thuế thế nào?

Khi hộ kinh doanh đạt doanh thu lớn, tương đương một doanh nghiệp thực thụ, nhà nước yêu cầu áp dụng phương pháp quản lý thuế chặt chẽ hơn.

Theo Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025, hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm phải thực hiện:

Thuế TNCN:
Số thuế phải nộp = thu nhập tính thuế x 17%, trong đó:
Thu nhập tính thuế = Doanh thu – Chi phí hợp lý.

Thuế GTGT:
Bắt buộc áp dụng phương pháp khấu trừ:
Thuế GTGT phải nộp = thuế GTGT đầu ra – thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.

Với quy mô này, hộ kinh doanh cần lưu trữ chứng từ, sổ sách kế toán đầy đủ như một doanh nghiệp nhỏ để phục vụ quyết toán.

4. Hộ kinh doanh bị xử phạt hành chính thì mức phạt có khác công ty không?

Nhiều người cho rằng hộ kinh doanh chỉ bị phạt bằng một nửa so với doanh nghiệp là hoàn toàn đúng theo nguyên tắc.

Căn cứ các nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn, nếu hành vi vi phạm bị xử phạt tiền thì:

Cá nhân vi phạm: nộp 100% mức phạt đối với cá nhân;

Tổ chức vi phạm: nộp mức phạt dành cho tổ chức, thường cao gấp đôi.

Do hộ kinh doanh được xem là mô hình do cá nhân đăng ký, nên khi hộ kinh doanh vi phạm thì mức phạt tiền áp dụng như đối với cá nhân, tức chỉ bằng ½ mức phạt của tổ chức trong trường hợp tương tự.

5. Trách nhiệm pháp lý của hộ kinh doanh từ 2026 có gì đặc biệt cần lưu ý?

Một điểm rất quan trọng trong Nghị định 168/2025/NĐ-CP là nguyên tắc:
Hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ.

Điều này có nghĩa:

Nếu hộ kinh doanh do một cá nhân đứng tên thành lập: cá nhân đó phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình.

Nếu hộ kinh doanh do nhiều thành viên trong gia đình cùng đăng ký: các thành viên phải ủy quyền bằng văn bản cho một người đại diện và cùng liên đới chịu trách nhiệm về nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ tài chính khi có vi phạm.

Quy định mới về cưỡng chế thi hành từ 01/01/2026 còn cho phép cơ quan có thẩm quyền:

Ưu tiên kê biên, khấu trừ tài sản chung của hộ trước;

Nếu không đủ thì có quyền cưỡng chế đến tài sản riêng của từng thành viên để bảo đảm nghĩa vụ nộp phạt hành chính.

Kết luận

Các thay đổi pháp luật về thuế đối với hộ kinh doanh từ năm 2026 mang tính bước ngoặt, đặc biệt là việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 500 triệu đồng/năm và cho phép áp dụng phương pháp tính theo thu nhập thực tế. Nếu hiểu đúng và tuân thủ minh bạch chứng từ, người kinh doanh nhỏ hoàn toàn có thể yên tâm hoạt động mà không còn lo lắng những nhầm lẫn, rủi ro như trước đây.